UEUk Iruñean aurten antolatu dituen ikastaroen lehen jardunaldian genero arazoen inguruan mintzatu ziren. 'Hezkidetza: XXI. mendeko erronka' deituriko ikastaroan, Clara Pérez Wolframek parekotasunezko harremanak txikitatik lantzeak duen garrantziaz hitz egiten du

Ohartu gabe egunero egin ohi ditugun keinu askok eredu sexista jakin batzuei erantzuten diete. Gure seme-alabentzako ispiluak garen heinean, portaera hauek transmititzen ditugu. Eta horrela, aspalditik datozen joerei buelta ematea ekiditen dugu. Hauxe da Clara Pérez Wolframen iritziz oraindik berdintasunetik urrun egotera kondenatzen gaituena. Gakoa belaunaldi berrien hezkuntzan dago eta horixe da Hezkidetza: XXI. mendeko erronka ikastaroan atzo eta gaur lantzen ari direna.

Zer da hezkidetza?

Teorian heziketa berdina ematen zaie mutil eta neskei. Printzipioz horrela da. Alabaina, zerbaitengatik ikusten dugu eredu sexistak errepikatzen direla belaunaldi berrietan. Badaude jarrera batzuk belaunaldiz belaunaldi errepika-tzen direnak. Mutilek indartsuarena egin behar dute, neskek politak izateko beharra sentitzen dute... Sexismoa transmititzen da belaunaldiz belaunaldi, baina oso modu inkontzientean askotan. Hezikide-tza horretaz ohartzea eta hori lan-tzea da. Jarrera kritiko batekin lan egiten dugu horren inguruan.

"Hezkidetza: XXI. mendeko erronka" deritzo irakasten duzun ikastaroa. Erronka bada, pentsatzekoa da zer eginik egonen dela oraindik?

Esanen nuke sexismoa murrizten joaten dela urteen poderioz eta, batez ere, aldatu egiten da. Hala ere, gauza batzuek bere horretan darraite. Esate baterako, ikasketak aukeratzeko orduan neskek eta mutilek genero joerak erakusten dituzte. Irakaskuntzan emakumeak egoten dira gehien bat eta, aldiz, lanbide heziketan ez da ia-ia neskarik egoten. Adibide bezala. Txikitan ikasten dugu zer den mutila izatea eta zer den neska izatea. Gure gurasoen garaian gauza bat zen, gaur egun beste gauza bat da eta etorkizunean beste gauza bat izanen da.

Aukeraketa eta ezberdintasun horiek erabat kulturalak dira edo zerbait biologikoa ere egon al daiteke?

Kulturala da. Zerbait biologikoa balitz, nola da posible orain dela 100 urte erabat ezberdina izatea? Orain dela 100 urte pentsaezina zen emakume bat abokatua izatea eta duela 50 urte pentsaezina zen gizon bat egotea haurraren haur-oihalak aldatzen. Ereduak alda-tzen dira, ez da kontu genetikorik. Kromosomen kontu bat izanen balitz, gaurko hainbat aita ez lirateke bere semeekiko arduratuko baita emozionalki ere. Gauza asko transmititzen ditugu modu inkon-tzientean eta testuinguru horretan hezitzen ditugu gure seme-alabak.

Baztertuko bagenitu hezkuntzatik joera sexista guztiak, genero aldetik hezkuntza akatsgabea emanen bagenio gure seme-alabei, nola izanen litzateke beren gizartea?

Nolakoa litzatekeela gizarte berdintasuna lortuko balitz? Gauza askotan aldatuko litzateke. Familia elkartzean aitak amak bezain azkar konturatuko lirateke seme-alabak beharrak izatean. Kirol eta prentsa hartuta, egunkaria hartuko genuke eta kirol sailean ikusiko genituzke hamar emakume eta hamar gizon; eta ez gaur egun gertatzen den bezala hamar gizon eta emakume bakar bat. Egunkari bat hartuko genuke eta ez genuke ikusiko emakumeen gorputza objetu baten antzera, baizik eta pertsona bezala. Aldi berean, gizonezko lanbideetan diharduten langileak karrikara aterako lirateke beren seme-alabak zaintzeko orduak eskatzeko. Pediatrian sartuko bagina, gizon asko ikusiko genituzke seme-alabak laguntzen. Hainbat arlotan aldatuko litzateke gizartea.

Eta bide horretan, baikorr al zara?

Bidean gaude. Izugarrizko urratsak eman dira denbora luze batean, mendeetaz ari gara. Alabaina, asko dago egiteke.

Ikastaro honetan "keinu txikien" eragina aztertzen duzue. Zer dira "keinu txikiak"?

Momentu honetan hankak guru-tzaturik nago eserita. Gizon bat izanen banintz hankak zabal-zabalik egon ninteke, baina emakumea izanda onartezina da. Hori gorputz hezkuntza da. Modu inkontzientean barneraturik ditugun gauzak dira. Ezberdin hitz egiten diegu neskei, nahigabean askotan. Neskek eta mutilek emakume eta gizonei begiratzen diete eta ikusten dituzte beren jarduerak eta portaerak. Orduan, ezberdinak direla ikusten dute. Emakumeak hankak itxirik esertzen dira, lehenago egiten diete kasu seme-alabei... Konturatu gabe asko transmititzen dugu.

Zer egin behar dugu aipaturiko eredu sexistek jarrai ez dezaten errepikatzen belaunaldiz belaunaldi?

Ikusten dugunean haur bat baldintzatzen ari garela, saiatu behar dugu gure portaera zuzentzen. Parke batean erortzen den mutil bati negarrik ez egitea agintzen diogu; neska bati, aldiz, utzi egiten diogu negar egiten. Haur bati eskolan botoi bat erortzen bazaio esan diezaiokezu "esan amari josteko", eta, ohartu gabe, eredu sexistan ari gara sakontzen. Aldi berean, uste dut hitzak definitu behar ditugula, askotan erabiltzen baititugu eta gutxitan definitu. Sexismoa da pertsona bat bere geneoragatik ezberdin tratatzea. Matxismoa litzateke hori guztia baina gizona hobea delako logikari lotuta.

Iturria: Diario de Noticias